Pokazywanie postów oznaczonych etykietą człowiek. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą człowiek. Pokaż wszystkie posty

wtorek, 31 marca 2020

Idąc pustymi ulicami

❖Kliknij, żeby posłuchać tekstu w interpretacji autora❖

Trudna albo dziwna sytuacja. Patrzę w migający kursor, chciałbym napisać coś mądrego, ale w obecnym czasie nic nie gwarantuje sensu. Media, bez względu na ich charakter, szpikują odbiorców tym samym, podkręcają histerię: koronawirus, epidemia, lęk, brak środków ochrony, lekarze uginający się pod ciężarem walki, a nad tym cynizm rządzących, byle zostać przy korycie. Dramat zamkniętych we własnych mieszkaniach, domach, a może jeszcze większy ten małych przedsiębiorców, pozostawionych przez państwo - jak zwykle - samym sobie. Groźba recesji, a może kryzys światowy i wszędzie czarna flaga, bo nie wiadomo, jak długo to potrwa i w jakim stopniu zmieni świat. Gdyby spędzić jeden dzień tylko przy wiadomościach i komentarzach, w portalach społecznościowych, można wylądować w wariatkowie, oczywiście pozbawionym lekarzy, ewentualnie popełnić seppuku. 

  Czy dziś pisanie felietonu może dotyczyć czegoś poza? O epidemii mówi się w kółko, ale każdy inny temat brzmi wtórnie i jałowo. W takich chwilach próbuję iść o krok dalej. Szczególnie, że mam to szczęście w nieszczęściu – w przeciwieństwie do wielu – wychodzę codziennie do pracy. A kroków stawiam sporo, bo wracam pieszo przez opuszczone ulice i skwery. Mijam pojedyncze osoby, często zakapturzone i z maseczkami na twarzach. Patrzę na kamienice, bloki, mieszkania dwupoziomowe z poddaszem i z reguły na początku drogi rodzi to myśli optymistyczne: więc jednak można żyć w zwolnionym tempie, jest nadzieja na przyszłość. Pracownik, który zostaje w domu jest spokojniejszy, bardziej wydajny, bo niezrywany o świcie. Nie stoi w korkach i nie nabrzmiewa frustracją. I ta oszczędność energii dla przedsiębiorstwa i mniej dwutlenku węgla w powietrzu, gdy samochody zostaną na parkingu. Szkoda, że z koszmarnego, a nie racjonalnego powodu dochodzimy do sedna sprawy. I tylko kontrolować trudniej najmitę, choć może nie potrzebuje aż tak nadzoru, jakby się prezesowi wydawało? Jeśli realizuje zadania w wybranej przez siebie godzinie, a robi to skutecznie i terminowo, po cóż mu bat nad głową?

    Zaraz potem nadciąga ciemniejsza chmura refleksji, groźba izolacji. Za ścianami najbardziej wypasionych lokali narasta frustracja, która z dnia na dzień gęstnieje i szuka ujścia. Jeszcze rozładowuje lęk niepewnej przyszłości memami, prześciga się w mniej lub bardziej zabawnych filmikach na fejsbunia, ale tu i ówdzie puszcza parę w gwizdek hejtu sieciowego, wymierzonego w imigrantów, szczególnie Azjatów, ale nierzadko w lekarzy i pracowników służby zdrowia, nauczycieli, urzędników, rejestratorki z przychodni. Niewykluczone, że przeniesie się na powracających masowo z zagranicy, a z czasem na myślących inaczej, bo kto wie jak długo potrwa zamknięcie. Czym zakwitnie, gdy wszyscy będą mogli wyjść na ulicę? W optymistycznym wariancie zwycięża myśl o rodakach spragnionych konsumpcji, spotkań w restauracji, nadrabiających straty kinowe i koncertowe. Ale jeśli wyruszy w świat mściciel szukający odwetu? Może jednak nie, skoro wokół tylu inicjatorów szycia maseczek ochronnych, drukowania w 3D osłon dla pracowników służby zdrowia, wolontariuszy roznoszących obiady dla starszych, robiących im zakupy, wyprowadzających psy na spacer. Duch solidarności zwycięża frustrata plującego jadem? Razem z Wami bardzo chcę w to wierzyć i nie dopuszczam wrony gorszych myśli.
   
A gdy o duchu mowa, w czasie zarazy nieuchronnie przywodzi myśl o wierze. W tej kwestii - jak to u nas - podział. Nie, nie o tym politycznym myślę, że Kościół dla postępowych jest bardzo be, a dla wstecznych jedyna arka ocalenia... i pozamiatane. Gdy wędruję pustymi ulicami, nie mogę oprzeć się wrażeniu, że coraz ciężej wisi w powietrzu pytanie o sens wiary. Czy już tylko rutynowa ma się dobrze? Ta w wersji ludycznej, zanurzona w bezrefleksyjnej obrzędowości i rytuale, gotowa w każdej sytuacji szukać kary za coś tam? Wyhodowana na strategii potępienia, obrazie srogiego Ojca, który tylko czeka, by strącić grzesznika w ogień lub przypiec rozpalonym pogrzebaczem za brak paciorka wieczorem, taka wiara broni się sama, bo ruguje pytania o sens. 
    
     Tymczasem idę i myślą ocieram się raczej o wiarę stawiającą trudne pytania, najtrudniejsze, bo bez ostatecznej odpowiedzi. O wątpiącą, poszukującą tak samo obecności Boga jak drogi do Jego rozumienia, czy przełożenia na nasze ułomne pojmowanie. Wiarę, która nie podnosi krzyku z obawy o zamykanie kościoła w trudnym czasie, bo przekłada to na wymóg miłości bliźniego i troski o jego stan zdrowia jak o własne. Odnoszę wrażenie, że dziś szczególne wątpliwości ma ta nieafiszująca się, zamknięta w ciszy własnego pokoju, przy świecy. Może już nie wie, o co się modlić? Uznać pandemię - w pełni ufności - za Boży drogowskaz? Prosić o rychły koniec świata stojącego na roszczeniach i żądzy? Usłyszeć w tym wołanie zrozpaczonego Ojca, wychodzącego na drogę, wypatrującego powrotu marnotrawnego? Czy jednak prosić o ocalenie i nową szansę dla ludzkości? Nawet, jeśli tak ciężko w tę odmianę uwierzyć, skoro ludzka materia pozostaje oporna wobec każdej nauki.

     Gdy ucichnie albo skończy się stan zagrożenia, ile razy padnie sztandarowe w podobnej okoliczności pytanie: gdzie był Bóg? Czemu milczał, jak w czasie bratobójczych wojen i holokaustu? Ile razy usłyszymy odpowiedź, że wcale go nie ma? Oto kolejny dowód. Może nawet kiedyś tam stworzył świat, ale o nim zapomniał. Albo ukrył oblicze i wcale nie jest miłosierny, choć tak bardzo byśmy chcieli. Jest tylko siła natury, która przy pomocy epidemii daje człowiekowi prztyczka w nos, obnaża pozorną wielkość jego panowania.

    A jeśli przewrotnie zmienić kierunek pytań? Gdzie jest człowiek, skoro nie słuchał Boga miłości, którego obraz przyniósł światu Jezus? Odrzucił Go, by ubóstwić odbicie w lusterku. Poszedł za swoim chciejstwem, pychą i pazernością. Czy nieopatrzne rozumienie czynienia sobie Ziemi poddaną, zamienione w jej totalną destrukcję i wyjałowienie - bo po nas choćby potop - nie jest zamurowaniem głosu kochającego Ojca w świątyniach, proroczych księgach, w Piśmie Świętym, w muzeum kultu? 

Takie myśli też mam idąc pustą ulicą. Że człowiek dziś, to wciąż tak samo stworzenie obdarzone rozumem i wolną wolą, ale za wszelką cenę nie daje Panu Bogu i sobie samemu szansy na miłość. Nie chce o niej słyszeć, a co ma zrobić Ojciec, żeby nim potrząsnąć i dotrzeć do człowieczeństwa, żeby spróbować obudzić miłość w miejsce hejtu? Czy ma jeszcze jakieś inne narzędzie niż sianie niepewności, lęku i trwogi, które nagle intensywnie i skutecznie nakręcają ludzką solidarność? Czy człowiek pozostawił Mu inną możliwość zawołania o opamiętanie, przypomnienie znikomości naszego tu i teraz, gdy zło przez wieki zwycięża, a historia niczego nie uczy?

środa, 4 stycznia 2012

Postanowienia do zgolenia

    Ostrze pozostawiło pierwszy jasny pasek skóry bez zarostu. Oczy błysnęły radośnie, gdy Roman uśmiechnął się do myśli, że w tym roku ogoli się o jeden raz więcej niż w ubiegłym. A może nawet nie? Przecież w weekendy zdarza mu się wyłamać z rytmu szarpania twarzy co drugi dzień. „Nawet ze stałej gładkości nie mogę zrobić noworocznego postanowienia”, pomyślał, bo żaden inny pomysł nie przychodził do głowy. Nie pierwszy raz zaczynał golenie od dorocznej myśli: co z nim nie tak, że niczego nie może postanowić na kolejny rok życia?

Samochód ma, małe mieszkanie też, pracę, nawet jeśli nie najlepszą, dziękuje za nią Bogu, skoro tylu ludzi wokół nie ma jej wcale, pracują na czarno albo na śmieciowe umowy. Nie ma też żony, która gderałaby nad głową i wiecznie rościła pretensje, że za mało daje z siebie, że ją zaniedbuje. Właśnie. A może postanowieniem na nowy rok da się uczynić próbę znalezienia dziewczyny? Może niegłupiej, porządnej, cichej, czystej, żyjącej duchem i … roześmiał się, bo z pola postanowień wkroczył nieopatrznie na pole działania złotej rybki. Skoro nie udało mu się do trzydziestego ósmego roku życia, to i w trzydziestym dziewiątym cud się nie zdarzy i nie znajdzie kobiety życia. Tym bardziej, że każda złowiona rybka jest dla niego od lat złota. Każdą złowioną tak samo wypuszcza do wody, zanim ta przemówi do Romanowego miłosierdzia ludzkim głosem. Znają go, więc nie fatygują się i też dobrze.

    Przeniósł ostrze maszynki na brodę. Ale o co chodzi? Dlaczego ludzie z nowym rokiem muszą koniecznie coś postanowić? Skąd w nich ta potrzeba zaczynania od nowa? Z niezadowolenia. Na pewno. Z poczucia, że coś dotąd przeoczyli? Że pobiegli nie za tym zajączkiem? Czy rzeczywiście tak skupiają się na celach końcowych, że nie zdążą zaczerpnąć radości z drogi do jakiegokolwiek celu? A może zwyczajnie boją się śmierci? Ciągle im się wydaje, że postanawiając coś na nowym starcie, zatrzymają nieuchronność końca? Absurd.

    Śmierć oswojona, śmierć - wierna towarzyszka przemijania, idąca obok jak cień, śmierć – drzwi zamykające wypełnienie czasu, z jakiego pozostanie tylko to, co dobre, to przecież nie straszy. Ale tylko wówczas, gdy ma się poczucie, że czemuś to rzeczywiście służyło, dodało pozytywnej energii. A jeśli nie? Jeśli życie było gonitwą kolekcjonera błyskotek? Czym da się zagłuszyć stratę czasu? Tym, że kupię lepszy samochód niż kolega? Że przelecę czternaście kochanek? Że położę nową glazurę w łazience? Że pojadę na Seszele? Że zjem czekoladę tylko w poniedziałek i środę, a w pozostałe dni wyląduję w fitnessie? Że kupię działkę budowlaną, bo ma ją Zosia, Andrzej i Mietek? Że pojadę w góry cztery razy? Czy to wszystko zmieni ich w szczęśliwych? Przecież już w zamierzeniu jest spełnienie i brak dalszej perspektywy. Nawet najdłuższa lista zrealizowanych postanowień jest zamknięta już na starcie. Daje namacalny kres i przyniesie nowe głody, których nasycenie też będzie chwilowe. W następnym roku znowu będą snuć plany i pomyślą, że realizując postanowienia będą szczęśliwi. I tak ciągle, niczym rozbawiony piesek, będą gonić ogonek do zawrotu głowy. Ani lepsi, ani mądrzejsi, ani szczęśliwsi. Absurd.

Roman golił już drugi policzek i poczuł ukłucie. Na skórze pojawiła się kropla krwi. „Tyle lat się golę i ciągle to samo”, pomyślał w tym samym momencie, gdy przez głowę mknęła inna myśl, że może jednak zbyt dobre samopoczucie powoduje, że nie umie niczego postanowić na nowy rok. Może nie ma dystansu do siebie? Może nie potrafi znaleźć słabych punków osobowości? Może to skutek nieczytania mądrych amerykańskich poradników i przewodników, niezawodnych drogowskazów do spełnionego życia? Bez nich trudno przypominać sobie codziennie: jestem dobry, ale muszę postawić sobie nowy cel, muszę popracować nad nowym wizerunkiem, panuję nad swoim życiem, ale poprawię sylwetkę, jestem asertywny, ale nie wobec wszystkich, więc powinienem... Nic nie muszę, dużo mogę, przekroczę siebie, pod warunkiem, że… Tyle że i bez tego Roman jest panem swojego życia, bo niczego nie oczekuje ponad normalność. Ale czym ona jest? Słuchaniem własnego wnętrza? Odwagą pójścia za swoim głosem?

    Przypomniał sobie ulubioną mądrość, dawno zasłyszaną: „prawdziwe powołanie człowieka jest proste: budować świat przeciw światu”. Jak dziś to robić? Może wystarczy nie biec za stadem? Zwolnić na własnej drodze i nie dostrzegać wyprzedzających? W końcu każdy z nas jest inny z jakiegoś powodu. Roman dawno nie biegnie, nie szuka okazji, nie ulega modom na te wszystkie aj (pody, pady, srady), nie wie nawet czym się różnią, ale wie, że nie zaśmieca głowy nadmiarem zbytecznych informacji. Nie korzysta z nowych ofert cyfry plus czy minus, czy zero, nie biega z obłędem w oczach za promocjami, nie jeździ na narty do Włoch, ani do Szwajcarii, nawet na Słowację, nie ma konta na fejsie i naszej klasie, nie zapisał się na portal randkowy i nie zamierza. Roman nie ma nawet telewizora, więc co jeszcze mógłby zbudować przeciw światu?

    Czy działanie przez opór wobec przymusu czasów i ludzi, wobec presji marketingu, jest jeszcze budowaniem przeciw światu? Może to tylko uciekanie w ciszę, daleko od szumów i nacisków? Ale przecież Roman ma coś jeszcze. Uwielbia włóczyć się po lesie i robić zdjęcia, których nawet nie publikuje i nie drukuje, bo nie aplauz jest ich celem. Zbiera dzwonki z całego świata, choć nikt nie ogląda kolekcji, bo nie potrzebuje cmokania zachwytów. Od dwóch lat ciągnie forum dla samotnych, skopanych przez los i zagubionych, na którym aktywnie udziela się, choć żaden z niego terapeuta, ale człowiek, który towarzyszy, jest i wspiera, więc nie musi robić postanowień noworocznych.

    Uśmiechnął się do odbicia w lustrze, bo dziś nawet woda po goleniu nie paliła skóry, nic go nie paliło, a rozpoczęty dzień wystarczał za zaczynanie całego roku. W końcu jest tak samo nieodgadniony i tak samo nie wywiera presji jak pozostałe trzysta dni z dużym hakiem. Z każdym przyjdzie się spotkać, od nowa każdego ranka, jakby nowy rok przychodził po każdej nocy, bez kartek i cyferek z kalendarza. A z każdym z nich wcale nie trzeba się mierzyć, wystarczy przeżyć tak, by z uśmiechem dało się zerknąć w lustro przy kolejnym goleniu.

wtorek, 6 kwietnia 2010

Brudna sprawa

Koniec świąt. Jak zwykle więcej zostało w lodówce niż w tęsknym wspomnieniu świętowania. Znowu trzeba powrócić do codzienności. Pośród innych refleksji, zwykle przychodzi do głowy i ta, że najmniej owoców pozostaje w zwykłych domowych porządkach. Na odkurzone dywany i umyte podłogi obficie sypało się pieczywo, resztki z ciasta, mięs i sałatek. Na umyte okna spadł wiosenny deszcz, a po zmywaniu dziesiątek naczyń zlewozmywak się zapuścił. Umywalka w łazience ma przyklejony kurz po wizytach gości, a zadeptana na mokro terakota przestała błyszczeć. Czas zatarł ślady naszych wysiłków, choć te kończyły się jeszcze w Wielką Sobotę. Sprzątanie należy z pewnością do czynności najbardziej ulotnych, a jednak ludzie nie mogą jej zarzucić, zaprzestać, zapomnieć, bo zarośliby brudem i posiadane na własność metry z łatwością straciłyby charakter mieszkalnych.

    
    Co innego na zewnątrz, poza domem. Tutaj, coraz częściej mam takie wrażenie, rodacy wcielają ochoczo mądrość ludową, przeznaczoną na lepsze okazje: „nie moje małpy, nie mój cyrk”. Poza mieszkaniem można syfić bezkarnie, bo przecież… No właśnie, co? Bo nikt nie nadzoruje czystości? Nikt nie upomni? Bo nikt nie wypisze mandatu? Bo nie śmierdzi pod nosem? Bo burak nie wdepnie bosą nogą we własne brudy? Czystość na zewnątrz interesuje coraz mniejszą część Polaków. Dla pewnej zaś grupy czystość poza domem i mieszkaniem ogranicza się zazwyczaj do samochodu. Ten trzeba wypucować, nawoskować, błyszczeć nim jak pies jajem na przednówku. Ale, gdy ten sam pies, trzaska trzydziestego w miesiącu klocka na jednym trawniku, często nawet w pobliżu wypolerowanego auta, lepiej popatrzeć w niebo. Chyba z obawy, że za karę zleci stamtąd sraka na wypolerowaną maskę.

    Kilka tygodni temu, w „Newsweeku”, widziałem wymowny żart rysunkowy: obficie naznaczony kupami trawnik, a ponad nim napis: „przebiśniegi”. Nic bowiem tak szybko i skutecznie nie zwiastuje u nas wiosny jak psie kupy. Uprzedzą jaskółki, krokusy i odsłonięte łydki modnych pań, które podskakują nad stolcami jak podczas gry w klasy. A przecież zupełnie im nie przeszkadza, że ich własna szczotka do dywanów, z kokardką na łebku, sadzi swojego boba pomiędzy klocami potężniejszych. A gdyby tak nauczyły swoje Yorki załatwiać się do kuwety? Czy też wychodziłyby z łazienki obojętne, zapatrzone w tipsy, gdy za wysmażonymi plecami narasta gówniana piramida? Mimo wszystko wolę właścicieli kotów, ci przynajmniej, jeśli nie troszczą się o odchody pupilków, sami się w nich kiszą.


    W zasadzie nie podejmowałbym gównianego tematu, gdyby nie świąteczna potrzeba znalezienia się na łonie natury. Drugi dzień świąt zachęcał do opuszczenia wygodnego miejsca za stołem, do oddychania powiewem wiosny. Plaża morska nie była w tym kontekście dobrym rozwiązaniem. Jeśli tylko słońce wyjrzy zza chmur, trójmiejska plaża zatokowa przywodzi na myśl, w prostym skojarzeniu, pochód pierwszomajowy. Postanowiłem tym razem porwać rodzinę nad leśne jezioro, położone malowniczo na terenie Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego. Oddalone o dobre trzydzieści kilometrów od aglomeracji, gwarantowało brak tłumu. I rzeczywiście, spacerowiczów było znacznie mniej niż… śmieci wokół jeziora. Bezpośrednio nad wodą nie było innych znaków wiosny niż świeżo pozostawione sterty plastikowych pojemników, puszek po piwie i butelek po wódce. Straszyły jeszcze rozwleczone reklamówki, opakowania po chipsach, chrupkach i ciastkach, a z lasku sterczały tu i ówdzie widoczne dzikie wysypiska, tuż w sąsiedztwie ośrodka wczasowego.


Gdy już krew mnie zalała ze wstydu, że przywiozłem rodzinę do Trójmiejskiego Parku Śmieciowego, zacząłem się zastanawiać jak można nazwać ludzi, którzy tak srają do własnego gniazda? Nazywając ich ludźmi, zwyczajnie ubliżam ludziom. Nazywając burakami grzeszę przeciw pożytecznym warzywom. Taborety? A cóż tu praktyczny mebel zawinił? Bydło? Gdy ono pozostawi coś po sobie, to tylko dlatego, że nie ma innego wyjścia, a przynajmniej nawóz jest z pozostawionego. Zatem, jak powiedział przełożony do von Nogaja w filmie o dzielnych dezerterach: „nie ma w języku cywilizowanych ludzi wystarczająco obelżywych słów”, żeby nazwać postawę tego typu warcholstwa. Zadziwiające jest to, że gdy taki łupek skalny targa nad wodę i do lasu siaty żarła, coli, soków, piwska, zupełnie nie przeszkadza mu ich ciężar. Ale puste opakowania domagają się widać zbyt wielkiego wysiłku, żeby bezmózgi pantofelek uniósł je ze sobą. Chociaż nie musi ich brać do domu. Pojemniki na śmieci ma oddalone maksymalnie o pięćdziesiąt metrów. Dlaczego tam nie zaniesie odpadów? Zakłada, że już tu nie wróci? A jak wróci to co? Rozgarnie pożółkłe folie kopytami? Wykopie pogniecione butelki do jeziora i posadzi dupsko w starą chustkę, zafajdaną gilami i tłuszczem z grilla? Bo już zesztywniała i jest bezpieczna? Może liczy na młodzież szkolną, która zorganizuje za niego kolejne sprzątanie świata? Mogę jeszcze założyć, że taki przypiard społeczny jedzie pięć, dziesięć, piętnaście kilometrów, żeby posiedzieć w śmieciach rozsypanych po parku i z pewnością nie poczuje się dobrze nad wodą bez brudu i smrodu. Zatem bardzo świadomie kształtuje środowisko naturalne, żeby poczuć się swojsko. W takim razie, pytając, co się stało ze wstydem, z przyzwoitością wychodzę na ostatniego idiotę dekady. Oczekuję banalnych i zawstydzająco oczywistych zachowań w XXI wieku? Zatem pretensje mogę mieć tylko do mamusi, że wychowała naiwniaka najwyższej klasy. Jeśli w takich realiach mamy się za cywilizowanych ludzi, to wolałbym wrócić do XIX wieku. Tamte śmieci przynajmniej nie szkodziły środowisku, a nie sądzę, żeby wówczas wymagało ono dni sprzątania świata, które świetnie brzmią w mediach, ale dumy ludzkości już nie przyniosą, gdy szkoła uczy jak sprzątać świat, a rodzice świecą przykładem jak go skutecznie zaśmiecać.

    Ostatni rzut oka na wzburzoną wiatrem taflę jeziora nijak nie przekonał mnie, że oto żegnam jedno z najczystszych jezior w regionie, że ma ono taką przejrzystość wody, która pozwala trenować nurkom. Bardziej niż radość spaceru nad wodą szumiały we mnie targane wiatrem kupy śmieci, których sprzątanie zabrałoby dwa dni, a za tydzień znalazłbym to samo. Te śmieci zagrały żalem do mentalności ludzi, którzy potrafią skutecznie spieprzyć każdą radość pobytu za miastem. I najgorsze jest to, że nie ma na nich rady. Możemy wałkować temat ekologii i medialnie ogrywać do znudzenia wszelkie apele, bo cóż innego robię pisząc ten bezradny tekst? Wykrzykuję jedynie bezsilną pretensję, świadomy do łez, że przeczytają to akurat nie ci, co śmiecą.


    Bardzo smuci mnie jeszcze i ta myśl, że to nie walka o czystość, nawet nie walka z ociepleniem klimatu i nie troska o ekologię będzie w przyszłości sprawą beznadziejną. Znacznie trudniejsza może się okazać banalna próba zachowania resztek sił na miłość bliźniego, który nie ochoty i potrzeby sięgnąć wzrokiem poza koniec własnego nosa.

wtorek, 4 września 2007

Pocztówka z wakacji

A dziś wrzesień i praca. Co zostało mi po wakacjach filtrowanych przez wiele emocji i krótkich zachwytów? Pierwszy sobotni mazurski wieczór, gdy w jego ciszę zakradł się niepokój i nawet jakiś smutek głębszy. W małym drewnianym domku paliła się słaba żarówka, za oknem zupełnie mokro od deszczu, szaro i stęchle. Przeraziłem się wakacji, na które czekałem. A jeśli codziennie dane mi będzie tkwić w drewnianej budzie i patrzeć z mini tarasu w smugi deszczu? Niewielką pociechą tchnęły wypakowane już czasopisma literackie i zaległe numery „Tygodnika Powszechnego”. Pamiętałem o nich raczej dla zabicia wyrzutów sumienia niż z czystej potrzeby lektury. Czyż nie oderwaniu od smutków życia intelektualnego miały służyć wakacje? Czyż nie miały sprzyjać zapomnieniu, że żyję w pisdokracji, która nie toleruje wykształciuchów i w bezradności prowadzi ich na szczyty rozpaczy?

   Najgorsze jednak, że smutnie sterczały też wędki, ukryte w futerałach. Były równie nieprzydatne jak intelekt w kraju tęskniącym do kafelkarzy, hydraulików, spawaczy i murarzy. Wędki miały ratować ostatnią nutę męskości mej, ale w tym deszczu były bezradne. Nawet muchy nie bzyczały, pochowane po kątach, i tylko trzeźwość żony wyrwała mnie z głębiny smutku, gdyż nie znalazła zapałek. Jak zaczynać urlop bez zapałek? Wymusiła więc wyjście w deszcz, wcisnęła nadzieję zamiast peleryny, że pierwsza mazurska kawa przywróci mi pełnię radości.

   W wieczornej mżawce zobaczyłem dwóch mężczyzn kręcących się koło dymiącej piramidy mokrych nieco polan. Po drugiej stronie dymu była jeszcze kobieta i drepczące dziecko. Wiadomo: gdzie dym tam zapałki. Ruszyłem z raźną miną, ale ich miny nie należały do pogodnych. Zanim dotarłem do ogniska zobaczyłem samochód z tablicą zaczynającą się na „WI”, zabrzmiało jak ostrzeżenie: „my ze stolycy, radośnie nie będzie”. Determinacja była silniejsza, a kątem oka zobaczyłem przed ich domkiem rozłożone profesjonalne wędki, więc na pewno był bezpieczny przyczynek rozmowy, bo nie spotkałem dotąd niemiłego wędkarza. Dwaj panowie byli zadziwiająco do siebie podobni z twarzy i ze spodni moro.

   Nieśmiało przywitałem się i zapytałem natychmiast o nastrój i ryby. Na co jeden z nich z gorzkim uśmiechem powiedział, że nastrój podły właśnie przez ryby. „Nie biorą?”, zapytałem głupio jakbym nie wiedział. Ale zamiast odpowiedzi usłyszałem pytanie, czy miałem kiedyś do czynienia z dzierżawcą jeziora. Opowiedziałem zatem historię sprzed roku o grubasie, co wtargnął mi na pomost w kąpielówkach i zażądał zezwolenia. A gdy zwróciłem mu uwagę, że w zasadzie nie ma na brzuchu tablicy kim jest, odpowiedział mi: „jak mówię, że jestem właściciel, to jestem”. No i wymiękłem wobec siły argumentu, pokazując zezwolenie.

- To miał pan szczęcie, że taki grzeczny był - skomentował zjadliwie Warszawiak – Mojemu bratu zajrzał dziś w świeżo wydane zezwolenie, pod którym sam się podpisał, po czym dodał: „a teraz wypierdalaj z jeziora, bo ci okularki rozjebię”. Rozumie pan? Kupiliśmy od gnoja zezwolenie, żeby nam ubliżał! Ale to nic, już byliśmy na policji, nie darujemy chamowi, w końcu jest jeszcze jakieś prawo, nic od niego nie chcemy dla siebie, ale niech na nasze koło wędkarskie wpłaci, co sąd mu wyznaczy.

Dalej usłyszałem przekonanie o tym, że żyjemy w państwie prawa i sądząc po minie nie spodobał się Warszawiakowi mój uśmiech, nadto może mało wyrozumiały, na wszelki wypadek poprosiłem o zapałki. I gdy jeden z panów podawał mi je z drzwi samochodu, drugi właśnie kończył rozmowę przez telefon. Po chwili zwrócił się do brata:

- Wołają nas na komisariat, musimy protokół podpisać.

   Grzechotałem zapałkami patrząc jak dwaj warszawscy bracia odchodzą miarowym krokiem w moro i z nożami u pasa, a gdzieś nad ich głowami wyobraźnia zanuciła mi szlachetną pieśń: „warszawskie dzieci idziemy w bój...”. Niosła ich pewnie wiara w prawo i sprawiedliwość, a ja przecież zazdrościłem im tego jak cholera. Zazdrościłem, że nie widzą cynizmu i arogancji władzy pieniądza i chamstwa. Że nie dostrzegają własnej bezradności na niegościnnej jednak mazurskiej ziemi, na której dzierżawca jeziora jest tutejszy, bo zna koligacje, układy, persony, którym płaci rybą trzebioną z rzeczonego jeziora. Poznał też inne osoby, które zastrasza, z innymi chleje wódę. A poza tym wszystkim wyjaławia jezioro z ryb, jakie w nim pływają, bo on tu pan. Wszystkie, które osiągną 20 centymetrów sprzedaje, a to co poniżej traktuje jako karmę dla świń. Zyski inwestuje w pensjonacik i domki letniskowe, za które zapłacą ci, którym potem i tak może grozić rozbiciem okularków. Kiedy już w jeziorze nie będzie większego ruchu płetw, odda państwu – właścicielowi wodę i poszuka następnej dzierżawy.

I przez kolejne dni pobytu nad wodą to jednak nie warszawiacy byli dokuczliwi, gdy siedziałem z wędką łowiąc płotki i leszczyki wielkości palca, które delikatnie wypuszczałem do wody. Bardziej niż hałaśliwi gadżeciarze stolycy dokuczała myśl, że wobec tak rabunkowej gospodarki miejscowych bandziorów, za jakiś czas nie będzie żadnej radości siedzenia z wędką. Zostaną stawy przy motelach i pensjonatach, w których za 10 zł dziennie fan wędkarstwa będzie miał zapewnioną radość brań, jak dziś ma zapewnioną radość jazdy kładem, pływania rowerem wodnym i kajakiem. A jak dodatkowo zapłaci, będzie mógł nawet zabrać złowione okazy do domu. Za specjalną opłatą właściciel stawu puści mu z CD rechot żab, klęgor żurawi i może jeszcze dołoży w gratisie cyfrowe filmowanie holu trzykilogramowego karpia na haku. No cóż, skoro nie wybraliśmy sobie czasów, w których przyszło żyć, może da się znaleźć rozrywki, którym mniej bolesna refleksja towarzyszy. Może da się znaleźć dziedzinę, rekreacji w której opłaty nie będą tak mocno wiązały się z robieniem klienta w wała.

   Czemu dziś snuję tak późne wakacyjne refleksje? Klimat sprzyja. Za oknem wrześniowe ciemne chmury, co chwila ciskają deszczem. A na ekranie telewizora może to pocieszenie, a może ukojenie? Pamiętacie taki film Andrzeja Kondratiuka pt. Pełnia?

W wynajętym pokoju we wsi Łacha mieszka Wojtek (Tomasz Zaliwski), architekt z Warszawy. Bardzo zmęczony doganianiem ogona kariery, kontaktami z najbliższym otoczeniem, porzuca "dobrodziejstwa" życia w mieście i żonę, z którą najbardziej łączy go wspólne mieszkanie. "Odbiera urlop za wszystkie minione lata". Przeżywa głębszy kontakt z naturą, zachwycony światem wielkiej rzeki. Klimat odosobnienia sprzyja rozmyślaniom i bilansowaniu przebytej drogi życiowej. Pan Wojtek nawiązuje też liczne dobre znajomości z miejscowymi, choćby takim sympatycznym zawiedzionym Jasiem (świetny Janusz Gajos), który będąc po spożyciu, wyznaje rozbrajająco: „Kto ja jestem? Ćwierć chłopa, ćwierć robotnika. Razem pół litra”. Ale jest też w tym filmie dziadek Foton (wspaniały Tadeusz Fijewski), który jest „kolegą po kiju” Wojtka i właśnie jego monolog niemal proroczy o rybach i wodzie, skłonił mnie do napisania dziś tego tekstu. Foton-Fijewski mówi z przejęciem o tym, że gospodarować wodą trzeba umieć, inaczej zostanie ludziom przyjść nad brzeg wody i patrzeć w jej pustą toń, a potem jęczeć i łzy lać do tej pustki. Po czym wygłasza z głębokim poruszeniem całą mowę o wyniszczających planach sprzedaży ryb, które wyławia spółdzielnia, mówi ze zgrozą o zabijaniu ryb prądem i granatami przez miejscowych. I coraz mocniej czuć w jego słowach lęk przyszłości, pustki, w której wszystko się poprzestawia: zimą spadną deszcze a latem śnieg. I tak będzie, bo jeśli człowiek nie uszanuje natury, ta obróci się przeciw niemu.

   I całkiem paradoksalnie znalazłem w tym monologu pocieszenie. Przecież Kondratiuk nakręcił swój czarno-biały film w 1979r., i włożył w usta aktora Fijewskiego słowa trwogi, które brzmią aktualnie dziś, po niemal trzydziestu latach. Bo człowiek nadal boi się grabieżczej natury drugiego człowieka, jego bezmyślności i egoizmu, życia wedle maksymy „po nas choćby potop”. Nieważne czy naturę grabi spółdzielnia, partia, korporacja, pojedynczy biznesmen czy pierwszy sekretarz. Świat się podzieli i tak na zwolenników i przeciwników, przejętych stanem natury i stanem własnego brzucha.
Print Friendly and PDF